Çavdar (Secale cereale)

çavdar - secale cereale

Çavdar, Buğdaygillerden olup, soğuk iklime dayanıklı olan aynı zamanda kumlu, gevşek ve yüksek rakımı seven bir bitkidir. Çavdar iki metreye kadar büyüyebilir ve bu haliyle de arpaya benzerlik gösterir. Çavdar taneleri buğdaya nazaran ince ve uzundur. Çavdar günümüzde ekmek yapımında çok fazla kullanılır. Çavdar suyu tüketilerek de faydalarından yararlanılmaktadır. Özellikle şeker hastaları için önemli bir bitkidir. Çavdar içeriğinde; B vitamini, protein, mineral, demir, kalsiyum ve potasyum bulunmaktadır.

Çavdarın Faydaları

  • Çavdarda sağlık açısından önemli olan magnezyum, fosfor ve manganez bulunur.
  • İçeriğinde bulunan lifler sayesinde zayıflamaya yardımcı olur.
  • Yenilen gıdaların bağırsaklardan geçiş hızını arttırır.
  • Bağırsak kanseri riskini önler.
  • Kabızlığa iyi gelir.
  • Çavdar çiğneyerek lapa halinde arpacığın üstüne konulduğunda iyileştirir.
  • Gözün görme fonksiyonlarına iyi gelir.
  • Boğaz ağrısını keser.
  • Kan dolaşımı bozukluklarını giderir.
  • Damar sertliği ve tansiyon rahatsızlıklarına iyi gelir.
  • Kanı sulandırıcı etkisi bulunur.
  • Safra taş oluşumunu engellemektedir.
  • Çıbanı tedavi eder.
  • Tırnak mantarı tedavisinde kullanılır.
  • Menopoz döneminde oluşan kolesterol kontrolünü sağlar.
  • Safra kesesinde taşların oluşumunu engeller.
  • Şeker hastaları rahatlıkla kullanılabilir.
  • Göğüs kanseri hastalığına faydalıdır.

Çavdar taneleri buğdaydan daha koyu renkli ve kepeklidir. Çavdar unu yapımında kepek kısmı ayrılmadığından dolayı B vitamini açısından zengindir. Çavdar ekmeği içerinde fazla bulunan kepek nedeniyle fazla kabarmaz ve içi pişmemiş görünümünü alır. Çavdar ekmeğinde nem oranı fazla olduğundan daha çabuk küflenme eğilimindedir. Fakat çavdar ekmeğinde kepeğin fazla olması nedeniyle çok faydalıdır. Genelde yapılan çavdar ekmeği kepek oranı biraz azaltılmıştır. Kabızlık rahatsızlığı yaşayanlara iyi gelir. Özellikle şeker hastalarında kan şekerinin yükselmesini engeller. Ayrıca kanda bulunan kolesterol oranını azaltır.

Beslenmenin başta insan sağlığı ve gelişim açısından önemi bilinmektedir. Sağlıklı bir bünye için elliye yakın besin gereksinimi bulunur. Belirlenen bu besinlerden gerektiğinden az alındığında birçok hastalığa zemin oluşur ve yaşam kalitesi azalır. Yetersiz ve dengesiz beslenme özellikle bebek ve çocuklarda D vitamini eksikliği, zayıflık, vitamin yetersizliği, guatr, diş çürüğü gibi problemlere neden olmaktadır. Yetişkinlerde ise yetersiz beslenme sonucunda şişmanlık, şeker hastalığı, hiper tansiyon ve kalp damar hastalıkları ortaya çıkmaktadır. Sağlıklı beslenme açısından çavdar ekmeği özelliği itibariyle de vücudun ihtiyacı olan mineral ve vitaminlerin sağlanmasına yardımcı olur.